Social media is niet meer wat het ooit beloofde te zijn. Dat is – laten we eerlijk zijn – al even aan de hand. Waar ICQ (7460242…ja, ik weet mijn nummer nog!) destijds een wereld voor me opende met nieuwe perspectieven en vrienden uit verre landen, is social media verworden tot een plek voor fitties.
Dat is vervelend. En dan druk ik me zacht uit. Wie wel eens met vrees in het hart de comments heeft opengeklikt, weet dat “vervelend” nu al het understatement is van 2026.
De afgelopen 10 jaar is daar nog een factor bij gekomen: misinformatie, disinformatie en schaamteloze beïnvloeding van het politieke narratief door psychologische spelletjes waar Pavlov én Freud zich voor zouden schamen (en Freud schaamt zich niet snel).
De afgelopen jaren (zo sinds ook Gaza een onderwerp van gesprek is), is daar een éxtra laag aan toegevoegd: een onrustige, bijna ongelooflijke geopolitieke situatie, opgeteld bij een interne situatie in de Verenigde staten (leer jezelf aan om het de VS te noemen, Amerika is een continent), die veel verder gaat dan “zorgwekkend”.
Combineer die realiteit met social media platformen die Trump enthousiast omarmen en je hebt een recept voor wat steeds vaker aan het gebeuren is: stemmen die kritisch zijn op het gewenste narratief, worden steeds vaker algoritmisch onderdrukt of zelfs verwijderd.
G-e-e-n
En dat is een zorgwekkende ontwikkeling. Extra omdat platformen bijzonder weinig (dat spel je g-e-e-n) verantwoordelijkheid nemen.
Dit gebeurde mij bijvoorbeeld gisteren.
Ik postte een filmpje van De Correspondent. Het ging over de Amerikaanse situatie, de impact hier, en duidde dat. De post werd meer dan 10.000 keer bekeken, kreeg bijna 200 reactions en werd zo’n 60 keer gerepost.
Toen ik na mijn gitzwarte koffie vanmorgen nog eens ernaar keek, was de post opeens verdwenen.
Huh?
En dus niet alleen de post, maar ook alle reposts, met volledige bijdragen van reposters. Niet cool. Ik vroeg dan ook (retorisch hoor, ik denk niet dat LinkedIn gaat antwoorden) om opheldering van de LinkedIn-goden en of we nou in censuur zijn beland.
Dat zijn we overigens. Al een tijdje. Kritische stemmen over Gaza worden al langer zonder pardon verwijderd van allerlei platformen. Maar toch vroeg ik het maar even.
Automagisch en algoritmisch
Voor de duidelijkheid, ik denk echt niet dat LinkedIn een spoedvergadering heeft gehad over mijn post. Wat ik wel denk ik dat hun algoritme de post (zeker na de hoeveelheid aandacht die het kreeg) gevlagd heeft en hun systeem automagisch mijn bericht heeft verwijderd. Of het nu om de inhoud ging of om een andere, ondoorzichtige reden, dat is precies het punt: ik weet het niet, en zij vertellen het niet.
Lelijk, maar ook een interessant fenomeen.
Want in een tijd waarin fascisme zijn zeer lelijke kop opsteekt (of als je heel positief wil zijn authoritarianism), is zogenaamde objectiviteit gebakken in algoritmes, potentieel medeplichtigheid.
Een kleine sidequest
Nu wil je misschien met mij in discussie. Misschien wil je wel claimen dat pro-fascistische posts ook worden geweerd. Of pro- autoritaristische posts. Weet ik niet, die post ik namelijk zelf niet. Maar los daarvan, wijs ik je hier dan graag op je denkfout.
Fascisme, Racisme, Autoritarisme en dat soort meuk, is geen mening. Het zijn (potentieel) strafbare concepten met consequenties in de echte wereld, zoals we nu in de VS zien, maar ook op Europese bodem al jaren naar turen.
En ja, natuurlijk mag je heel enthousiast worden ervan, doe je ding chicken wing, maar wel tot een bepaald punt. Overigens ook een punt dat niet enkel algoritmisch AI gedreven moet zijn.
Maximale impact, minimale verantwoordelijkheid
Nou even weg van de inhoud: waar het al even schuurt is namelijk dit. Social media heeft ernstig veel impact op mensen, op maatschappijen en dus op de wereld. Maar het hoeft tergend weinig verantwoordelijkheid af te leggen in relatie tot die impact.
En dat is niet eens alleen politiek. Heb je wel eens geprobeerd om met Facebook in contact te komen, als er iets misgaat met je advertenties of gewoon je account? En ik noem Facebook, maar datzelfde geldt voor echt alle social media.
Je mag wél content maken, waarmee zij dan weer miljoenen verdienen. Soit. Maar je bent en blijft disposable en hoewel je data goud waard is, niet zo belangrijk.
En gaat er iets mis, dan geven ze dus niet thuis. Maatschappelijk niet, politiek niet, persoonlijk niet. Dat is een recept voor de ellende die we al even zien uitkristalliseren.
Neutraliteit: cute, niet feitelijk
Met de huidige politieke staat van de wereld, is dat algoritme dat nooit neutraal was, nu nog meer dan dat: het is medeplichtig. En AI/the algorithm made me do it, is een karig en slecht verweer. Voor social media, voor bedrijven én voor individuen. The human in the loop is degene die consequenties in de echte wereld kan plaatsen en zelfs soms moet dragen. Dat is gezond. Dat is een veiligheidsriem in een auto die dwars door de straten van een drukke stad aan het racen is.
Social media zoals het nu bestaat, is structureel onverenigbaar met een gezonde informatiesfeer op langere termijn. De combinatie van winstmaximalisatie, de aandachtseconomie, schaalbaar automatisch modereren en geopolitieke spanningen zorgt voor een systeem dat per definitie sommige narratieven versterkt en andere juist smoort. Nee, (meestal) niet niet omdat er een kwaadaardig brein achter zit, maar omdat dat de goedkoopste, meest schaalbare manier is om advertentie-inkomsten te genereren.
Terug naar 2001
Social media hebben te veel macht en die geven wij zelf weg. De platformen gebruiken die macht onverantwoordelijk en met de verkeerde incentives en die remmen we te weinig af. En ze leggen te weinig verantwoording af want de zeldzame boetes, kunnen ze wel lijen. Het is (al even hoor) tijd om terug te gaan naar het sociale internet zoals we ooit begonnen. Met blogs, met blogrolls (lijstjes met links naar sites die ook interessant zijn), met reciprociteit tussen makers en met een publiek dat daden bij woorden voegt: social media bah? Bookmark dan je favoriete artikelen, meld je aan voor nieuwsbrieven van je favoriete schrijvers of creators. Het is echt tijd om social weer terug te brengen in social media. En dat kost wat moeite, maar het levert ook wat op: echt stemmen, niet gericht op algoritmes, maar op mensen.
Ik heb de video van de Correspondent bewaard. Mijn irritatie (voor zover die deze zondag ruimte krijgt), is principieel en niet emotioneel. Het heeft me een haakje gegeven voor een gevoel dat al een paar jaar in mijn hoofd aan het rondstuiteren is. Waarvoor dank LinkedIn.
Hier vind je de video van de correspondent. Mijn advies: upload het zelf naar LinkedIn. Gewoon om hun algoritme een lesje te leren!
Dit bericht op Instagram bekijken
Don’t stress….it’s just me!
I’ve spent over 25 years working in content strategy and digital transformation, which means I’ve seen enough technology hype cycles to be skeptical and enough genuine innovation to stay curious.
Want to talk shop? Do get in touch!
I have a newsletter and it's bearable. Subscribe to read my (Gen)AI articles!
